Een stukje wereldnieuws

Veel verwachtingen maar geen middelen voor de kerken in Sudan

Hun vrouwen staan op de markt om geld te verdienen. Want als kerkelijk leider verdienen we niets. Niet dat ze klagen, want het is hun roeping. Drie kerkleiders uit Sudan zijn voor een paar dagen in Nederland, op uitnoding van ICCO, Cordaid en IKV/PaxChristi. Ze spreken over de situatie in het Zuiden waar weer overal wordt gevochten. Nee niet direct tussen en het Zuiden en het Noorden maar de stammen onderling. Deze stammen worden wel weer gesteund door de verschillende politieke stromingen binnen de SPLM. De conflicten kunnen er helaas wel voor zorgen dat het vredesproces niet goed verloopt en er nieuwe, grotere oorlogen die uitzaaien naar heel de regio, uitbreken.

"Van de kerk wordt veel verwacht en we kunnen ook veel doen maar we hebben geen middelen," zegt dominee Peter L. Tibi, de General Secretary van de Sudan Counsil of Churches.

Hij vertelt dat de kerken tijdens de burgeroorlog van tientallen jaren, de kerk de samenleving tot samenleving wilde houden door de deuren van scholen niet te sluiten en verschillende groepen met elkaar laten spreken. Na het tekenen van het vredesaccoord, het CPA, in 2005 is de rol van de kerk anders geworden. Ze richten zich meer op onderwijs van iedereen. Ze adviseren op het gebied van huizenbouw, van latrines en hygiene, al dan niet in samenwerking met ngo's en overheden. De laatste tijd is hun rol weer geworden als in de oorlog. "Het geld gaat alleen naar de politiek," zegt Tibi. "En de mensen in de politiek zijn aangewezen en niet gekozen. De eerste verkiezingen na de oorlog moeten nog komen. Dus wat gebeurt er? De mensen aan de macht pakken zoveel geld als mogelijk, bang dat ze bij de verkiezingen niet worden gekozen."

Hij hoopt dat de Sudanezen snel de mogelijkeid krijgen om te kiezen en dat er daarna een referendum komt waarnaar duidelijk wordt of Sudan een blijft of wordt, of dat het grootste land van Afrika afstand doet van die titel. "De kerk neemt geen standpunt in maar vertelt de mensen de voor- en nadelen van de mogelijkheden," beweert de dominee. "Laat de mensen kiezen, is ons credo."

Als ik ze de afscheidende hand schud, er grappen over en weer worden gemaakt en ik ze plechtig beloof hen op te zoeken in Sudan, valt me weer op hoe enorm vriendelijk deze mensen zijn. Mijn gedachten gaan terug naar de weken dat ik in Sudan was en alleen maar aardige mensen heb gesproken. Het blijft onvoorstelbaar dat vriendelijke mensen in staat zijn elkaar naar het leven te staan.

'Schuif de armsten niet van tafel'

Door de wereldwijde economische crisis neemt de armoede in ontwikkelingslanden snel toe. Niet alleen armoede maar ook de kans op nieuwe conflicten en oude die weer oplaaien. 'Bij economische achteruitgang neemt de kans dat een fragiele staat terugvalt in conflict fors toe. Het is daarom zorgwekkend dat fragiele staten bij uitstek de economische en politieke veerkracht missen om crises het hoofd te bieden. Zo ziet de Zuid-Soedanese regering, voor 98% afhankelijk van de olie-export, haar inkomen gehalveerd door de dalende olieprijs. Overheidssalarissen worden niet meer uitbetaald en de overheid kan niet investeren in de noodzakelijke opbouw van basisvoorzieningen voor haar burgers. Juist in situaties als deze is het ondersteunen van maatschappelijke structuren cruciaal. De prijs van terugval in burgeroorlog zou vele malen hoger zijn.' Dit is te lezen in het rapport onder meer door ICCO uitgebracht.

Waar het niet uit betalen van lonen kan toe leiden werd duidelijk rond kerst in 2006. Soldaten wachten al maanden op hun soldij en sloegen aan het muiten. Vorig jaar in het hospitaal in Mundri had de vrouw van de foto ook al maanden geen loon gehad. Het ziekehuis personeel staakte, slechts een verpleegster voor heel het hospitaal werkte dagen achtereen.

Minder geld naar ontwikkelingslanden kan indirect zorgen voor oorlog en extra armoede. Helaas worden de zwakken vaak als eerste getroffen.

Oppositieleider Sudan opgepakt wegens anti-Bashir uitspraken

Een van de belangrijkste oppositieleiders in Sudan is opgepakt en gevangengezet. De Islamist Turabi van de PCP had namelijk gezegd dat Bashir zijn verantwoordelijkheid moet nemen en zich laten berechten voor het ICC, het internationaal strafhof in Den Haag. Turabi's argument is dat als Bashir niets fout gedaan heeft, hij ook niet wordt veroordeeld. Door zich te melden bij het ICC, haalt Bashir Sudan bovendien uit zijn wereldwijde isolement.
Of de opmerkingen van Turabi goed zijn getimed., is nog maar de vraag. Het is een week voordat waarschijnlijk de rechters van het I CC met een besluit naarbuiten komen of Bashir wel of niet mag worden aangeklaagt en de verkiezingen komen er misschien aan. Dit zouden ook twee redenen kunnen zijn voor Bashir om Turabi gevangen te zetten. Een oppositieman minder en de enige man die zich niet achter Bashir schaart als het om het ICC gaat.
In de jaren negentig was de relatie tussen Bashir en Turabi wel anders. Toen stonden zij zij aan zij in het politieke spectrum. Maar na onenigheid is Turabi zijn eigen weg gegaan. Dit kostte hem onder meer een jaar gevangenis in 2003. De vrouw van Turabi zegt in de Sudan Tribune dat zij denkt dat haar man weer snel vrijkomt. Dat valt nog te bezien. Als er echt snel verkiezingen komen, zal de vrijlating nog wel eens op zich kunnen laten wachten. Bovendien gaan er al jaren hardnekkige geruchten dat Turabi sterke banden heeft met de Justice and Equality Movement, een van de grootste rebellen groepen in Darfur. Turabi ontkent dit overigens met klem.
Aan de andere kant is het goed mogelijk dat Turabi zo weer vrij is, aangezien hij een invloedrijk man is.
Het is altijd moeilijk om in te schatten wat er precies speelt in Sudan. Macht, familie, stammen en geschiedenis, het is allemaal verweven met de politiek en daarom bijna onmogelijk om het te snappen, laat staan een goede inschatting of voorspelling te doen van de nabije toekomst.

Al-Bashir roept partijen op klaar te maken voor verkiezingen

De Sudanese president Omar Al-Bashir heeft de politieke partijen in zijn land opgeroepen om zich op te maken voor de verkiezingen later dit jaar maar voor juli. Dit is opmerkelijk omdat juist wereldwijd geluiden opgaan dat de verkeizingen later zouden worden gehouden of helemaal niet doorgaan. De verkiezingen moeten de eerste vrije verkiezingen zijn sinds het tekenen van het vredesakkoord tussen Noord en Zuid Sudan (het CPA) in 2005. In het cpa staat onder meer dat er voor juli 2009 verkiezingen in heel Sudan moeten worden gehouden. Wilen de verkiezingen nuttig zijn, moet onder andere de bevolking worden geteld. Dit is vorig jaar wel gedaan maar absoluut niet goed. In het hele land is het chaos geworden omdat er geen infrastructuur is in de rurale gebieden, mensen niet kunnen lezen of schrijven, en veel Sudanesen bang zijn om zich te laten registreren na jarenlange oorlog, of zoals in Darfur, vrede nog niet is getekend. Sterker nog, in Darfur leven heel veel nog in kampen, zijn die geteld?
Van eerlijke verkiezingen kan dus geen sprake zijn. Daarnaast moeten Sudanesen in het Zuiden zeven mensen kiezen, van burgermeester tot president en alles wat daartussen zit. Daarvoor moeten ze uit tientallen namen kiezen. Maar hoe moet dat als iemand niet kan lezen? Of zoals bij sommige stammen hoe moeten mensen stemmen als ze een taal spreken dat geen alfabet kent?
Toch is het Al-Bashir er veel aangelegen dat de verkiezingen doorgaan zodat hij kan worden herkozen. De hete adem van het internationaal strafhof in Den Haag, het ICC, voelt hij namelijk in de nek. Nog steeds is het gerechtshof  een aanklacht tegen hem aan het voorbereiden. Als de aanklacht er komt, zou dat voor het eerst zijn tegen een zittende president. Nu kan Al-Bashir nog veel steun krijgen van andere staatshoofden en is er kans dat de aanklacht er nooit komt, laat staan dat hij wordt berecht. Als hij nu verkiezingen uitschrijft, kan hij het nog makkelijk manipuleren omdat Sudan een chaos is. Wacht hij te lang met verkiezingen is kans dat hij door een betere organisatie, verkiezingen verliest en makkelijker gepakt kan worden door het ICC.

Opium makkelijk verkrijgbaar in Kerman

Het is de tweede woestijnwandeling in mijn leven. De eerste was vorig jaar en speelt nog even door mijn hoofd. Het werd bijna mijn dood ergens in de Palestijnse gebieden. Nu is het niet de heetste dag van het jaar, lopen we geen vier uur met een liter water en nu hebben we een gids.

Twee uur lang lopen we door een gebied waar geen leven is alleen zand en soort zandkastelen. Het gebied heet Kaluts en het is een woestijn van ongeveer tweehonderd kilometer lang, ten Noorden van Kerman, de stad waar we verblijven. In het midden schijnt het meer dan honderd graden te zijn in de zomer en tachtig nu. Maar wij gaan niet naar het midden maar blijven aan de rand. Wel klimmen we een van de zandkastelen op, 250 meter hoog. Het uitzicht is fantastisch en als onze gids geen Iraanse deuntjes op zijn mobiel aan het luisteren was, zou ook de stilte overweldigend zijn.

Op de terugweg vertelt onze gids dat hij regelmatig tijdens zijn tochten Afghanen tegenkomt die zijn gedropt door mensensmokkelaars, kilometers ver van de weg. Ze hebben geen water en soms vindt hij een dode omdat mensen de weg niet weten. Een keer vond hij mensen en had hij geen water bij zich. Een van de Afghanen stierf. Sinds die dag heeft hij altijd tien liter water extra in de kofferbak van zijn auto.

Kerman staat niet alleen om de mensensmokkel bekend maar meer nog om de opiumsmokkel. In Afghanistan en Pakistan kun je voor 50 dollar een kilo opium kopen en weer verkopen voor 500 in Iran. Wat de straatwaarde in Nederland is weet ik niet maar zal vele malen hoger liggen.

Als we onze gids vragen naar het opiumgebruik onder de Kermani, bevestigt hij dat het veel gebeurd. Maar wat is het effect van opium, is mijn vraag. Tja dat schijnt niet in woorden te vatten zijn. Maar als we het willen proberen, dan kan hij wel even een vriend bellen die altijd wel wat opium in huis heeft. Vijf trekjes voor mij schijnt genoeg te zijn. Als we wishky willen proberen is dat ook mogelijk, maar we moeten kiezen.

Na lang aarzelen heb ik besloten om de opium te proberen omdat hij misschien mijn enige kans is. Maar helaas zet onze gids ons toch bij ons logeeradres af, hij heeft zelf nog iets anders te doen. Misschien maar goed ook want we zijn moe en roken dan maar een waterpijpje met appeltabak.

De dag erna gaan we in de avond met de nachtbus terug naar Teheran. Het betekent 15 uur lang in een gare bus zitten die op allerlei duistere plekken stopt. Wel een goed einde van een bezoek aan smokkelaarsgebied dat overigens nog veel meer heeft te bieden. Veel oude gebouwen en kastelen. We hebben te weinig tijd om alles te zien en ook Bam en Shiraz hebben we niet gehaald. Dat doe ik in elk geval volgende keer, want Iran vraagt erom om vaker naar toe te gaan. Cultuur, natuur, vriendelijke mensen en heel veel wereldgeschiedenis.

In Teheran wacht weer een hoop gastvrijheid op ons en twee keer dineren op een avond omdat we om negen uur ‘s avonds worden uitgenodigd om bij iemand te komen eten. Komt goed uit want onze vlucht is pas om 5 uur ‘s ochtends.

(gepost vanuit Amsterdam, zondag 09-11-2008.)

Een oude stad met een oude religie

Vreemde torens bovenop huizen vormen samen met de talloze minaretten de skyline van Yazd. De vreemde torens zijn windtorens die volgens een eeuwenoud systeem zorgen voor koeling in de huizen doordat de warme woestijnwind zo wordt geleid dat het eerst langs een waterpoel in huis gaat. Onder heel Yazd stroomt water. Een kanalenstelsel van 60 kilometer lang ligt onder de stad. De kanalen zijn op sommige plekken nog toegangelijk.
De oude binnenstad is werkelijk magnifiek. Yazd is een van de oudste steden ter wereld en dat is op veel plekken nog te zien. Nauwe straatjes en steegjes lopen tussen de lemen muren van huizen door, oude bazaars en graftombes vormen een doolhof.
Even buiten de stad liggen twee Towers of Silence. Het zijn torens op een heuvel. Bovenop de torens legden de Zoroastrians hun doden, onbedekt wel te verstaan zodat vogels het lichaam konden leegpikken. Een priester bleef bij het lichaam zitten om te kijken of het linker of rechteroog als eerste werd weggepikt. Was de linker het eerst aan de beurt dan was he teen slecht mens geweest, de rechter een goed mens. Zoroastrians geloven namelijk dat dode lichamen de aarde vervuilen. Sinds 1960 begraven ze de lichamen toch omdat in de open lucht leggen verboden werd. Zoroastrianisme is de eerste religie die scheiding maakte tussen goed en kwaad en een godsbeeld heeft van een allesaanwezige onzichtbare god. Zoroastrians zijn volgelingen van Zoroaster of Zarathustra die 550 jaar voor het begin van onze jaartelling is geboren.
De zoroatrische gebouwen worden in aantal overtroffen door moskeeen in Yazd. Het zijn er veel en er worden nog meer gebouwd. Alsof dat niet genoeg is, worden en ook nog in de wijken in garages diensten gehouden, het liefst met een megafoon naar buiten gericht. Yazd in een stuk conservatiever dan Teheran of Esfahan. Zwarte schaduwen schuifelen over de straat. Het zijn de vrouwen van Yazd. Wilde ik op zoek naar de ogen van de Iraanse vrouw, nou dat kan ik Yazd wel bijna vergeten, daar kijkt geen vrouw een man zomaar aan.
Yazd is een van de mooiste steden waar ik ooit ben geweest maar ben het nu toch achter me aan het laten als ik dit tik. We zijn namelijk met de trein op weg naar Kerman, stad van de opium. Ga ik de verleiding weerstaan om dit eens in mijn leven te proberen?

Wie? En is hij de nieuwe president?

Terwijl mensen in Nederland gespannen naar de buis staarden om te zien hoe McCain werd vernederd, lurkte ik aan een waterpijpje en blies wolkje appeltabak de lucht in om de aroma in Yazd wat op te vrolijken. Want 's avonds is in de prachtige stad Yazd niks te doen. Iedereen gaat vroeg naar bed en aazngezien ik nergens de verkiezingen live kon volgen, ik dus ook maar. Natuurlijk hebben Tom en ik in de ochtend direct het web gecheckt en het nieuws gelezen en later zien we ook statistieken in een Iraanse krant. Meer kunnen we niet lezen want het is allemaal Farsi.
Een van de eerste Iraniers die we die ochtend tegenkwamen vroegen we wat hij vond van de overwinning van Obama. Zijn reactie was "Wie?." Hij keek niet begrijpend. Toen ging er een lichtje branden. "O, is hij de nieuwe president van Amerika? En is dat goed?"
Buitenlandse toeristen echter feliciteren elkaar in het hotel. "Thank God, er is een einde aan de periode van Bush."
Tom en ik zijn inmiddels flink aan het reizen geslagen. Nu dus in Yazd, en we zijn al een dag in Esfahan geweest, morgen naar Kerman en dan naar Bam en dan moeten we ons opmaken voor de terugweg. Later meer over Yazd maar tot zover de verkiezings update.
Elections Iran

In de Iraanse watten

Als ik alles opeet wat ik voor geschoteld krijg, ben ik 10 kilo zwaarder als ik weer in Nederland kom, zeg ik tegen onze gastheer Reza, een geweldige kok. Zojuist hij hij een uitstekende maaltijd voor ons neergezet. Het is mijn derde maaltijd van de dag. De eerste bij tapijthandelaren in de bazaar. Handelaren die we niet kenden maar ons toch uitnodigden voor het eten ookal hadden ze niet op ons gerekend. De tweede maaltijd was in een restaurant en de derde dus op ons logeeradres.
Ook de dag daarvoor werden we in de watten gelegd bij de familie van de broers Ali en Amir. Kebab, rijst, groente salade, Iraanse zoetigheid en liters thee met waterpijp werkten met genoegen weg.
Aan de hoeveelheid eten merk je niet dat het slecht gaat met de economie in Iran. Gasten in de watten leggen maakt deel uit van de gastvrijheid. Helaas gaat het wel degelijk slecht met de economie. Afgaande op de woorden van de tapijthandelaren.
Het zijn drie broers die twee winkels hebben waar ze nieuwe en oude tapijten verkopen. Ook repareren ze tapijten voor een museum. Een man werkt in totaal drie jaar aan de renovatie van een tapijt van 250 jaar oud. Een nieuw kleed maken van wol of zijde kost al snel 1,5 jaar.
Volgens de broers is de bazaar een stuk rustiger en kunnen winkeliers gemakkelijk een dutje doen in de winkel zonder dat een klant komt storen. Dit wordt bevestigd door meer mensen die we spreken.
Daarnaast zijn de prijzen de afgelopen jaren de lucht in geschoten als een spreekwoordelijke raket met atoomkop. De huurprijzen van een huis in Teheran is inmiddels hoger dan Amsterdam en iemand beweerde zelfs dat ze net zo hoog zijn als in Londen.
De broers hebben het overigens niet slecht gezien hun tripjes door de woestijn en skitochten waar ze over vertellen. Ze gaan voor de handel minder naar het buitenland maar dat heeft meer te maken met politiek. Zo kan bijvoorbeeld geen geld worden overgemaakt van een Westerse bank naar een Iraanse en visa versa.
Er zijn nog meer voorbeelden maar ik moet nu stoppen. Heerlijke soep en omelet met tomaat en ui en brood met verse kruiden staan voor me klaar.

Amerikaanse invloeden in Iran

Met nog zware oogleden zit in het hotel ergens in het centrum van Teheran. Voorzichtig neem ik een slok van mijn oploskoffie en kijk wat rond. Naast Tom en ik zitten nog een stuk of acht mannen (allemaal met snor). Zij kijken gebiologeerd naar de tv die is afgestemd op een Amerikaanse kinderserie op de Iraanse staatszender. Draken, lazerzwaarden en monsters komen voorbij maar ook acteurs als Antonio Banderas (Zorro) en Steve Buscemi (The Big Lebowski) flikkeren op het scherm. De serie is overigens gemaakt door Robert Rodriguez (was hij niet van de film Sin City?)
Als de serie is afgelopen, ik heb trouwens geen idÈe waar die over ging gezien de nasynchronisatie, wordt er gezapt naar een nieuwszender. Onderin verschijnen de headlines van het wereldnieuws. De helft daarvan gaat over de Amerikaanse verkiezingen: Palin is van slechte invloed voor de kansen van McCain en de polls zijn niet gunstig voor McCain en zo meer. Het valt op dat ze stuk voor stuk negatief zijn over de republikeinen en geen positief woord zeggen over de democraten en Amerika in het algemeen. Iemand verwoordt goed wat de televisie blijkbaar wil meegeven: Obama is erg maar McCain is nog erger. Vergis je niet, voegt hij eraan toe, veel Iraniers willen wel degelijk op Amerika lijken.
Even later rijden Tom en ik in de taxi. (ja het verkeer is gekkenwerk) Beyonce en Shakira zingen een duet. Ik zie hun schuddende billen en daarachter de contouren van een wereldstad.
(deze blog is mede mogelijk gemaakt door iemand in Nederland omdat de weblog site in Iran is geblokt (geblogged, haha) Ik weet dus niet hoe vaak ik nog iets kan schrijven)

Aardolie, atoombom en mountainbiken

Vaak heb ik de afgelopen dagen gehoord: Is dat niet gevaarlijk? Er is daar toch oorlog? Wat ga je doen, op vakantie? Ja dat ook een beetje en een beetje werken in het land van de Tigris en de Eufraat. Nog een half uur en dan stap ik samen met Tom aan boord van het vliegtuig dat ons brengt naar Teheran in Iran. Vanuit daar gaan we verslag doen van de Amerikaanse verkiezingen, op zoek naar de oerbron van aardolie en de Iraanse atoombom, mountaintenbiken en waterpijpen. Nee Iran is (voor het grootste gedeelte) niet gevaarlijk en er is geen oorlog.
Wat we echt gaan doen moeten we nu nog even bespreken (we hebben nog een kwartier voor we moeten boarden). Het zal wel veel rondreizen worden, wat hopelijk weer een boel leuke en boeiende verhalen oplevert.